أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
326
قانون ( فارسى )
اگر در حالت تب شديد ، ادرار غليظ بطور آنى و به مقدار زياد ريخته شود دليل بهبودى است ، ليكن اگر اندكاندك ريزد دليل زياد بودن خلطها و يا دليل كمى نيرو است . هرگاه بعد از دفع ادرار غليظ ، ادرار معتدل بدنبال آيد و در نتيجه بيمار بياسايد ، دليل مفيد بودن ادرار است . اگر در بيمارىهاى شديد ، ادرار رقيق تبديل به ادرار غليظ شود و بيمار از آن نياسايد دليل بر گداختن است . هرگاه ادرار شخص تندرست « 108 » غليظ باشد و بر آن حالت دوام يابد و شخص در اطراف سر احساس درد و در تن احساس كسالت كند ، نشانهء آنست كه وى به تب دچار مىشود . شايد علت غلظت ادرار در شخص تندرست مربوط به دفع بيش از اندازهء آب باشد و يا در اطراف مجارى ادرار نوعى تركيدن در كار باشد و يا زخمهائى در مجارى ادرار پديد آمده باشد « 109 » . گفتيم ادرار رقيق نشانهء ناپختگى و ادرار غليظ نيز نشانهء ناپختگى است ، چرا ؟ - زيرا در پختگى اعتدال هيئت بوجود مىآيد و غليظ كه از اعتدال خارج است براى اينكه به حالت اعتدال درآيد بايد هضم شود و بواسطه پختگى كه از هضم ناشى مىشود به رقيق معتدل تبديل گردد . همچنين ادرار رقيق كه از حالت بايستهء اعتدال بىنصيب است احتياج به پخته شدن دارد كه به حالت اعتدال بيايد و از رقت خارج از اعتدال به غلظت معتدل تبديل گردد . چنان كه سابقا ذكر كرديم ادرار غليظ ممكن است روشن و يا تيره باشد ، فرق ميان غليظ روشن و رقيق روشن اين است كه اگر ادرار غليظ روشن را با تكان دادن به حالت موجى درآوريم ، اجزاى موجدهنده كوچك نيستند و به اين جهت از آن موجهاى بزرگ تشكيل مىشود و حركت موجها به كندى صورت مىگيرد و اگر كف كند حبابهاى زياد پديد مىآيد كه به كندى مىتركند . منشاء اين نوع ادرار ، بلغمى است كه به خوبى هضم مىشود . اگر رنگ اين ادرار بزردى بزند منشاء صفراى مغزى است و چنانچه رنگى نداشته باشد دليل بر منشاء آن از گداختهء بلغم زجاجى است . چنين ادرارى غالبا در بيماران صرع ديده مىشود . بايد دانست كه اگر ادرار رقيق تغيير رنگ زياد بدهد ، اين رنگين شدن ناشى از
--> ( 108 ) - نسخهء انگليسى : « شخص ظاهرا تندرست » . ( 109 ) - نسخهء انگليسى : « ادرار ممكن است بر اثر دفع مواد زائد در بحرانهاى بيمارى و يا بر اثر تخليهء چرك ناشى از آبسههاى مجارى ادرارى غليظ شود ، » .